ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΠΡΟΣΛΗΨΗΣ ΤΡΟΦΗΣ – ΜΙΑ ΥΠΟΘΕΣΗ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ

Οι Ψυχογενείς Διατροφικές διαταραχές αποτελούν ένα σύγχρονο κοινωνικό πρόβλημα που παίρνει ολοένα και μεγαλύτερες διαστάσεις. Πρόκειται για παθήσεις που δεν αφορούν μόνο διαταραγμένες και λανθασμένες συνήθειες στην πρόσληψη τροφής αλλά αποτελούν σοβαρές ψυχικές ασθένειες που τα αίτια τους αναζήτιονται σε βαθύτερες ψυχικές καταστάσεις. Οι πιο γνωστές και συχνές είναι η Ψυχογενής Ανορεξία(Ψ.Α) και η Ψυχογενής Βουλιμία (Ψ.Β).
Η πρώτη πάθηση (Ψ.Α) χαρακτηρίζεται ίσως πιο σοβαρή με πολύ υψηλό ποσοστό θνησιμότητας και συνοδεύεται από άρνηση της πείνας, σίτιση με πολύ μικρές ποσότητες τροφής (λιμοκτονία) που μπορεί να φτάσει σε ακραίες περιπτώσεις με ανεπανόρθωτες και μη αναστρέψιμες συνέπειες για το σώμα μέσα από μια κατάσταση σχεδόν ολικής αθρεψίας. Χαρακτηριστικό της πάθησης αυτής η διαστρεβλωμένη εικόνα που έχουν τα άτομα για τον εαυτό τους πιστεύοντας διαρκώς πως είναι παχύσαρκα. Αποτέλεσμα της πάθησης σκελετωμένα κορμιά με σοβαρή υποθρεψία με «κίνδυνο ζωής», και σοβαρές επιπλοκές σε όργανα του σώματος, αλλά και σοβαρές επιπτώσεις στον ψυχολογικό παράγοντα με ενοχές και τάσεις αυτοκαταστροφής, κατάθλιψη και κοινωνική απομόνωση. Μια διαταραχή όπου τα πάσχοντα άτομα μέσα από την ασιτία, την επίπονη άσκηση, το κόψιμο της τροφής σε μικρά κομμάτια, την χρήση καθαρτικών και διουρητικών μετά το φαγητό τους αυτοαποκαλούμενους εμετούς, ακόμη και τους αυτοτραυματισμούς σε ακραίες περιπτώσεις προσπαθούν να ξεφορτωθούν τις «περιττές θερμίδες».
Η δεύτερη ψυχογενής διατροφική διαταραχή (Ψ.Β) χαρακτηρίζεται από επεισοδιακή υπερφαγία (κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων τροφής σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα). Ακολουθείται και αυτή από χρήση καθαρτικών διουρητικών και αυτοαποκαλούμενους εμετούς αλλά γίνεται πιο δύσκολα αντιληπτή καθώς τα εξωτερικά σημάδια δεν είναι πάντα εμφανή. Συνδέεται και αυτή με σοβαρές συναισθηματικές διαταραχές και ενοχές και έχει σοβαρές συνέπειες μακροχρόνια στον οργανισμό.
Μια ιστορική αναδρομή μας δείχνει ότι οι διαταραχές στην πρόσληψη τροφής από την μια είναι μια υπόθεση διαχρονική και πολύ παλιά και δεν αφορά μόνο την σύγχρονη εποχή και από την άλλη ότι δεν είναι ένα φαινόμενο με θύματα μόνο από τον γυναικείο πληθυσμό. Το 10% των περιπτώσεων που έχουν γίνει γνωστά από μελέτες αφορούν τον ανδρικό πληθυσμό αλλά το ποσοστό ενδέχεται να είναι μεγαλύτερο καθώς οι άνδρες δεν απευθύνονται σε κάποιον ειδικό από φόβο μήπως αμφισβητηθεί ο ανδρισμός τους αφού το σύγχρονο μοντέλο διατροφικών διαταραχών συνδέεται σχεδόν απόλυτα με τον γυναικείο πληθυσμό. Η σύνδεση αυτή οδηγεί τους άνδρες να αναπτύξουν τον φόβο ότι «κόλλησαν» κατά κάποιο τρόπο μια γυναικεία ασθένεια με τις επακόλουθες συνέπειες συμπεριφοράς από τον κοινωνικό τους περίγυρο. Θα έλεγε κανείς ότι αντιμετωπίζουν ένα είδος κοινωνικού «ρατσισμού» γεγονός που τους οδηγεί να κρατούν κρυφή την πάθηση τους σε μεγαλύτερο βαθμό από ότι οι γυναίκες. Από την αρχαιότητα ακόμη επικρατούσε η άποψη ότι τα ανδρικά σώματα πρέπει να είναι ρωμαλέα και δυνατά ώστε η σωματική υγεία μέσω της γυμναστικής να συμβαδίζει και να συνεισφέρει σε μεγάλο βαθμό στην πνευματική υγεία, ώστε να εξασφαλιστεί η απαραίτητη αρμονία του «νους υγιείς εν σώματι υγιή». Ο Πλάτων υποστήριζε ότι η καχεξία και η αδυναμία του σώματος είναι σημάδι δειλίας.

ΨΥΧΟΓΕΝΗΣ ΑΝΟΡΕΞΙΑ

Στην ψυχογενή ανορεξία η λέξη ‘ανορεξία’ είναι παραπλανητική, δηλαδή το άτομο έχει όρεξη απλά δεν τρώει και την καταπιέζει. Η πάθηση πλήττει το 1% των εφήβων και νεαρών γυναικών και δυστυχώς η θνησιμότητα αγγίζει το 15 – 20 % (το 1/5 εξ αυτών των ατόμων αυτοκτονούν, ενώ οι υπόλοιποι λιμοκτονούν).

Τα χαρακτηριστικά των ατόμων που πάσχουν από ψυχογενή ανορεξία είναι τα κάτωθι:

  1. Τα άτομα αυτά ασχολούνται συνέχεια με το φαγητό
  2. Είναι τελειομανείς
  3. Εμφανίζουν pica: δηλαδή τρώνε τροφές που κανονικά δεν τρώγονται πχ παγάκια, ασβέστη, άμμο
  4. Πρόκειται για ιδιαίτερα έξυπνα άτομα και συχνά όταν επισκέπτονται διαιτολόγο για αύξηση βάρους κατόπιν πιέσεων από το οικογενειακό τους περιβάλλον λένε στο διαιτολόγο ότι “τρώω συχνά και αδυνατίζω”
  5. Υπάρχει γενετικό υπόβαθρο αλλά και κοινωνικοί , ψυχολογικοί παράγοντες

Διαγνωστικά κριτήρια για την διάγνωση της πάθησης είναι:

  1. Άρνηση του ατόμου να διατηρήσει φυσιολογικό σωματικό βάρος
  2. Έντονος φόβος ότι θα αυξηθεί το βάρος του σώματος
  3. Διαταραχή του τρόπου με τον οποίο βιώνεται το βάρος ή το σχήμα του σώματος
  4. Αμηνόρροια (δηλαδή απουσία 3 διαδοχικών κύκλων)

Οι τύποι των ατόμων που πάσχουν από ψυχογεννή ανορεξία είναι δύο:
– ο περιοριστικός τύπος: το άτομο δεν επιδίδεται συστηματικά σε επεισόδια αδηφαγίας ή συμπεριφορές κάθαρσης (πχ αυτό-προκαλούμενους εμετούς, χρήση καθαρτικών, διουρητικών ή υποκλυσμών)
– ο αδηφαγικός / καθαρτήριος τύπος: το άτομο επιδίδεται συστηματικά σε επεισόδια αδηφαγίας ή συμπεριφορές κάθαρσης
Για την αντιμετώπιση της νόσου χρειάζεται ειδική ομάδα: διαιτολόγος και ψυχοθεραπευτής. Μάλιστα, η επαναφορά σε φυσιολογικό βάρος δε συνεπάγεται και τη θεραπεία της διαταραχής. Για να γίνει πλήρης αντιμετώπιση οφείλουν να αντιμετωπισθούν τόσο τα ψυχολογικά όσο και τα κοινωνικά προβλήματα του ασθενούς. Ο στόχος είναι η επίτευξη φυσιολογικής διατροφικής κατάστασης και για το σκοπό αυτό πρέπει σταδιακά να εισάγονται όλο και περισσότερα είδη τροφής στη διατροφή του ατόμου. Πρέπει επίσης να προωθηθεί μια υγιής σχέση με το φαγητό και το άτομο να αποκτήσει αρμόζουσας απόκριση στο αίσθημα πείνας και κορεσμού. Τα προϊόντα light δεν θα πρέπει να χρησιμοποιούνται ενώ πιθανή είναι η χρήση συμπληρωμάτων ενέργειας μέχρι το άτομο να αρχίσει να σιτίζεται κανονικά.

Διαιτολογική Μονάδα Dietnet
Μπαλαμώτη Δ. Χριστίνα
Κλινική Διαιτολόγος- Διατροφολόγος
Αριστούχος Χαροκοπείου Πανεπιστημίου Αθηνών

Leave a Reply

Your email address will not be published.

You may use these <abbr title="HyperText Markup Language">HTML</abbr> tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

*